“หอม..อืมมม..อื๊ม..อืมม..หอมดอกกระถิน..อื้มมม..อืมม์..รวยระรินเคล้ากลิ่นอืม..อื๊ม..อืมม์..กองฟาง..เห็ดตับเต่าขึ้นอยู่ริมเถาย่านาง มองเห็นบัว อื๊ม..อืม..สล้าง..ลอยปริ่มริมบึง..”

ซำหม้อตะเบ็งเสียงลั่นคันทุ่ง ลากลูกคอสามวาแปดวาในใจก็คิดไปว่า ‘เออแน่ะ..เสียงดีใช่หยอก..ลูกคอรึก็น่าจะไปขึ้นเวทีงานปีใหม่ประจำอำเภอกะเขาได้’

“อยากจะเด็ดมาดอมหอมหน่อย..ลองเอื้อมมือค่อย ๆ ก็เอื้อมไม่ถึง อยากจะแปลงร่างเป็นแมลงผู้ผึ้ง แปลงได้จะบินไปคลึงเคล้าเจ้าบัวตูมบัวบาน..”

มือมัดนั่งร้านปากพลางก็ร้องเพลง หมวกฟางใบเก่าด้านบนขาดเป็นช่องระบายอากาศรูใหญ่ทิ้งชายรุ่ยร่ายป้องแดดบ่ายพอคลายผ่าวผิว มิวายไอร้อนยังแผดเสียแสบหน้าแสบตา หมู่นี้ฝนเริ่มครึ้มเค้ามาถี่..เห็นทีได้เวลาปลูกผักปลูกหญ้า

“ได้คันเบ็ดสักคันพร้อมเหยื่อ..มีน้องนางแก้มเรื่อนั่งเคียงตกปลา ท่งรวงทองของเรานี้มีคุณค่า..มนต์รักลูกทุ่งบ้านนาหวานแว่วแผ่วดังกังวาน…”

ซำหม้อเหลือบตาดูว่าสาวเจ้าฟังอยู่หรือเปล่า จากนั้นตะเบ็งเสียงที่เจ้าตัวคิดไปว่าทั้งทุ้มทั้งนุ่มลึก “โอ้…เจ้าช่อนกยูง..แว่วเสียงเพลงมนต์รักลูกทุ่ง..ซ้ำหอมน้ำปรุงที่แก้มนงคราญ”

แปะ แปะ แปะ คนฟังปรบมือแปะ “เสียงดีนี่”

ซำหม้อหันยิ้มยักคิ้มทำเป็นว่า ‘งั้น ๆ’ มือขวากระตุกบ่วงเชือกมัดนั่งร้าน เจ้ากรรม! นิ้วชี้ซ้ายติดในบ่วง กระตุกเสียแรงไม่ทันเหลียวดู เชือกเลยมัดเสียแน่นปล้ำคลายก็เกรงสาวเจ้ารู้แกวจะเสียที ซำหม้อพยายามชักนิ้วคืนทำเหมือนไม่มีเหตุใดเกิด เชือกเจ้ากรรมมัดกินเนื้อ

ซำหม้อกระตุกนิ้ว

กลับชักเอานั่งร้านที่ผูกไว้ล้มลากนิ้วซำหม้อตามลงไป ซำหม้อต้องย่อตัวประคองนิ้วให้อยู่ตำแหน่งอันควรไม่บิดไปบิดมาเหมือนลำกระถินที่ตัดมามัดทำนั่งร้านพวกนั้น

“ทำอะไรน่ะพี่ซำหม้อ” สาวเจ้าหัวร่อร่วน

“อุบัติเหตุน่ะศรีไพร” พยายามสะบัดชักนิ้วเจ้ากรรมออกจากปมเชือก

“พังหมดเลย” ศรีไพรว่า

“ไม่เป็นไรเดี๋ยวมัดใหม่”

“พี่จะปลูกไปทำไม ร้านป้านอมก็มีขาย”

“ไม่เหมือนกันดอกศรีไพร” ซำหม้อนั่งยองยกโครงนั่งร้านขึ้น “ผักพวกนั้นเขาปลูกเพื่อขาย ต้องเร่งใบฆ่าแมลงใช้สารสารพัดสารพัน กินเข้าไปมีแต่จะเป็นมะเร็ง รสชาติรึก็กากผักดี ๆ สู้ปลิดจิ้มน้ำพริกสด ๆ จากต้นไม่ได้ วันก่อนพี่ได้ถั่วฝักยาวจากรั้วบ้านน้าอ้อน ทั้งหวานทั้งกรอบเทียวศรีไพรเอ๋ย”

“งกล่ะไม่ว่า” ศรีไพรงึมงำ

ซำหม้อหุบยิ้ม ประคองคร่าวนั่งร้านขึ้นตั้งโครงอีกครั้ง

ศรีไพรยังเยาว์นักไหนเลยเข้าใจความแตกต่างระหว่างอาหารดีกับเลว ตำหนิศรีไพรไม่ได้ ก่อนหน้าซำหม้อก็ไม่เคยคิดเปลืองเรี่ยวลงแรงปลูกผักกินเอง  แตงกวาถั่วฝักยาวโลล่ะสิบ-สิบห้าบาทกินได้ตั้งหลายมื้อ ไยต้องเสียเหงื่อพรวนดินหาขี้วัวมาตากมาคลุกกว่าใช้ได้ทำเอากลิ่นติดจมูกไปหลายวัน ซื้อเอาง่ายเข้าว่าสะดวกกว่าไหน ๆ

กระทั่งซำหม้อได้ลิ้มรสผักสดจากต้นจึงเข้าใจ รสชาติเช่นนั้น คุณค่าอาหารเช่นนั้นที่ร่างกายมนุษย์ต้องการ คุณค่าที่ไม่ถูกทำลายจากระยะทางขนส่งระยะเวลาเก็บรักษา พวกคนเมืองมักเป็นโรคง่าย ๆ ปวดหัว ปวดเมื่อย ขี้หงุดหงิด นอนไม่หลับ ภูมิแพ้ เป็นกันทั้งเมือง ซ้ำร้ายแทนแก้ปัญหาที่เหตุกลับเอาฤทธิ์ยามาหมักหมมปัญหาให้ร่างกายไปเรื่อย ๆ

“การบ้านเสร็จยัง?” ซำหม้อเปลี่ยนเรื่อง

“เสร็จแระ” ศรีไพรตอบ “พรุ่งนี้เย็นศรีไพรมาทำการบ้านอีกนะ”

ซำหม้อปั้นหน้าเคร่ง “ดีสิศรีไพร ขยันเรียนอย่างนี้” หัวใจเป่งพองเป็นลูกโป่งสวรรค์แทบล่องลอยไปอิงแก้มสาว

“เกรงใจเหมือนกันมากวนพี่”

“เป็นไรไปศรีไพร ความรู้พี่มีเหมือนไม่มี ช่วยอะไรไม่ได้เลยมัดนั่งร้านปลูกผักก็ยังไม่เป็น ได้ช่วยศรีไพรทำการบ้านยังพอมีประโยชน์บ้าง”

ศรีไพรรวบสมุดหนังสือไว้ในมือกระถดนั่งห้อยขาชานขนำมองซำหม้อมัดโครงนั่งร้าน ซำหม้อหันถาม

“จะไปแล้วเหรอ?”

“อื้อ”

“เดี๋ยวพี่ไปส่ง”

“จักรยานเนี่ยนะ!” สาวเจ้าตาโต “ศรีไพรเดินไปยังไวเสียกว่า”

ซำหม้อกระดุกเชือก หนนี้ระมัดระวังมัดเชือกเสร็จจึงหันคุย “ช้าเร็วไม่สำคัญหรอกศรีไพร สำคัญที่ไปกับใคร กับบางคนยิ่งช้าก็ยิ่งดีนะ”

สายลมบ่ายเย้าใบไม้อยู่อ้อยสร้อย นกกระจิบกระจอกหยอกล้อส่งเสียงร้องเซ็งแซ่อยู่บนต้นโพธิ์ทะเล ศรีไพรปัดปอยผมหยักระหางตา เอ่ยถาม

“คนเลี้ยงกุ้งเขามีรถกระบะกันทั้งนั้น เห็นก็แต่พี่นี่แหละขี่จักรยาน”

“พวกเขาเป็นเถ้าแก่นี่ศรีไพร เขาจ้างลูกน้องทำงาน พี่เป็นเกษตรกร” ซำหม้อถอนใจ หลุดปากออกไปทั้งใจเริ่มลังเล ไม่ได้ปล่อยกุ้งมาร่วมปี ผักหญ้าก็ปลูกไม่เป็น เกษตรกรแบบไหนกัน..”อย่าว่าแต่จักรยานเลย” ลองเขย่าโครงนั่งร้าน ดูเหมือนจะแข็งแรงดี “พี่จะใช้เกวียนเสียซ้ำ”

“เกวียนเนี่ยนะ!” ศรีไพรร้องลั่น

“อืมม์..เกวียน” ยืนชมผลงานตนเอง “พี่กะว่าเอาแขนตีน้ำมาตัดเชื่อมเป็นโครง ใช้ล้อรถเข็นเก่าแล้วยืมวัวลุงเพิ่มสักตัวมาเทียม”

“ยืมวัวพ่อ!” คราวนี้ดังกว่าเก่าพร้อมใบหน้าผะอืดผะอมของสาวเจ้า “รอไปเถอะ!”

“ทำไมล่ะ?”

“แกหวงของแกยังกะอะไรดี ไม่มีเสียล่ะให้ใครยืม”

“ไม่แน่นะศรีไพร” ซ้ำหม้อก้าวถอยหลังกอดอกชื่นชมผลงานตน “กับคนอื่นแกอาจหวง แต่หากเป็นลูกเขยคงไม่แน่..โอ้ย!”

มือกุมท้ายทอยร้องลั่นเหลือบเห็นกะลาแช่เมล็ดผักกลิ้งหลุน ๆ หันอีกทีศรีไพรจ้ำไปโน่นแล้ว แดดย่านนี้แรงนักถูกเข้าเป็นแสบผิวแสบเนื้อแต่สายลมก็พัดเย็นโชยชื่นเสียนี่กระไร..

เย็นวันรุ่งซำหม้อปั่นจักรยานฮัมเพลงลงลูกคอผ่านหน้าร้านน้ำชาชะลอ เห็นลุงสุขนั่งถุนยาอยู่เดียว เลี้ยวจักรยานจอด ตีนปัดขาตั้งปากยังฮัมเพลง

“หอม..อืม..อื๊ม..อืมม์..ดินเคล้ากลิ่นไอฝน อื้ม..อืมมม์..อวลระคน หอมแก้ม..อืม..อื้ม..อืมม์นงคราญ..ขลุ่ยเป่าแผ่วพลิ้วผ่านทิวแถวต้นตาล มนต์รักเพลงชาวบ้าน..ลูกทุ่งแผ่วมา..”

เฒ่าสุขพ่นควันฉุยส่งเสียงร้องทัก “รมณ์ดีเชียวเว้ย!”

ซำหม้อหย่อนก้นชูนิ้วชี้ให้ชะลอเป็นอันรู้กัน ‘กาแฟแก้ว’ ปากยังครวญเพลง “ได้คันเบ็ดสักคนพร้อมเหยื่อ มีน้องนางแก้มเรื่อนั่งเคียงตกปลา..”

“ไปทำอะไรมาวันนี้ถึงได้อารมณ์ดีนัก” เฒ่าสุขถาม

“ลุงเพิ่มล่ะ?” ซำหม้อถาม

“เดี๋ยวคงมา” เฒ่าสุขตอบ

“วันนี้ผมอยู่นานไม่ได้ ซดกาแฟสักคำแล้วจะไปเลยล่ะ”

“มีเรื่องอะไรถึงได้ร้อนนักฮึไอ้ซำหม้อ?”

ซำหม้อหันรับถ้วยกาแฟจากชะลอกล่าวขอบคุณแล้วซดพรวด..พรวด..

“เฮ้ย! ไม่ต้องรีบขนาดนั้นก็ได้ ลวกปากลวกคอ” เฒ่าสุขว่า “มีเรื่องไรวะ?”

“เรื่องของหัวใจน่ะลุง..” ซำหม้อพ่นควันออกปาก “บอกไปลุงไม่เข้าใจหรอก..ตอนนี้ผมมองอะไรเห็นเป็นสีชมพูไปหมดแล้ว กาแฟนี่ก็สีชมพู” ซำหม้อหันหาชะลอ “ชะลอใส่อะไรทำไมกาแฟมันถึงเป็นสีชมพู..หา?” ชะลออมยิ้มงง ๆ กับมุกมั่วของซำหม้อ

“ท่าจะพูดกันไม่รู้เรื่องเว้ย” เฒ่าสุขพึมพำ

“โอ้..เจ้าช่อนกยูง..” ซำหม้อลงลูกคอต่อ “แว่วเสียงเพลงมนต์รักลูกทุ่ง..” เหลียวรถสองแถวเต็มด้วยนักเรียน โรงเรียนเลิกแล้วเห็นทีได้เวลากลับขนำ ซำหม้อวางแก้วยกก้นพ้นเก้าอี้ พลันสายตาเหลือบเห็นกระบะดำมันปลาบแล่นผ่านหน้าร้าน ซำหม้อปากค้างตาค้างหันมองตามท้ายป้ายแดง สาวชุดนักเรียนที่นั่งเบาะหน้านั่นเป็นใครเสียไม่ได้นอกไปจากแม่ยอดตองน้องศรีไพร..

“ลุง!” เสียงเรียกแว่วจากหุบเหวในป่าลึก

“เออ”

“ลุง..”

“เออ..” เฒ่าสุขขานซ้ำ “นั่งกันอยู่แค่นี้เอ็งจะเรียกไปหาพระแสงอะไร?”

“กระบะนั่นของใครกัน?”

“เอ็งไปอยู่ไหนมาหือ..” เฒ่าสุขซืดยาแล้วพ่นออกขอบปากไม่ถอนมวน “อบต.ช้างเขาออกรถกระบะป้ายแดงมาหลายวันแล้ว..ไม่รู้รึไง”

ซำหม้อทิ้งก้นคืนเก้าอี้ นั่งนิ่งเหมือนโลกทลายมือเท้าชายินเสียง เผาะ! เผาะ! ดังก้องอยู่ในโพรงอก นั่งอยู่อย่างนั้นไม่พูดไม่จา

“ไหนเอ็งบอกจะรีบไป?”

“ไม่ไปแล้วลุง..ไม่ไปแล้ว..”

เย็นนั้นชะลอเติมน้ำร้อนในกามือเป็นระวิง

“บ๊ะ! เอางั้นเจียวหรือวะไอ้ซำหม้อ!” ลุงเพิ่มตาเหลือกแทบถลนร่วงออกมาตั้งบนกรอบแว่นสายตายาวอันละร้อยห้าสิบบาทของแก 

“เอางั้นสิลุง” ซำหม้อวางถ้วยกาแฟ “ผมว่าเราต้องทำอะไรสักอย่างไม่อย่างนั้นหมู่บ้านเราเป็นได้วอดวายป่นปี้เพราะไอ้นากุ้งนี่แหละ”

“คนที่เขาเลี้ยงได้ก็มีอยู่นาโว้ย” ลุงสุขคู่หูลุงเพิ่มเสริมสนทนา

“ก็เหลือแต่พวกคนมีกะตังค์ลุงไม่เห็นหรือไร” ซำหม้อไม่ยอมอ่อนข้อ “พวกนั้นเขาสายป่านยาว กุ้งจะตายกี่ทีก็มีปัญญาปล่อยใหม่ ดูอย่างหัวแย้วปะไร โดนทีเดียวเผ่นไปปลูกข้าวบ้านเมีย ขายบ่อยังไม่พอปลดหนี้เลย”

“ดีนะที่หัวแย้วมันกลับตัวทัน หากขืนดันทุรังเลี้ยงต่อเกิดกุ้งตายอีกคงต้องปลูกข้าวใช้หนี้กันหัวโต” พูดเรื่องหัวแย้วลุงเพิ่มชักเออออ แกเองเป็นคนค้านหัวแย้วมันแต่เริ่มลงมือขุดบ่อ ยามนั้นทั้งหมู่บ้านเห็นก็มีแต่ลุงเพิ่มนี่แลไม่ยอมขายที่ เช่าก็ไม่ให้ ทำเองก็ไม่ทำ พวกชาวบ้านพากันมองค้อนปะหลับปะเหลือกส่งเสียงกระซิบกระซาบ ‘มันท่าจะบ้า’

กาลเวลาเลื่อนเคลื่อนคล้อยพลอยพิสูจน์สัจธรรม ยามนี้มีแต่ลุงเพิ่มยังคงที่นาเท่าเดิม ไม่ต้องมองอื่นไกลลุงสุขคู่หูนี่เอง ขายที่ให้บริษัททำบ่อกุ้งได้เงินเป็นล้าน ลุงเพิ่มเอามานั่งบ่นกะปอดกะแปด “มันไม่รู้ใช้อย่างไรฉิบหายหมด ดีนะมันเหลือที่บ้านไว้มิฉะนั้นป่านฉะนี้มิต้องอาศัยชาวบ้านซุกหัวแล้วรึ” นั่นเป็นบทสนทนาของลุงเพิ่มยามลุงสุขไม่ได้นั่งถุนยาพ่นควันใส่หน้าอยู่เยี่ยงนี้

“เออ..แล้วเอ็งคิดจะทำอย่างไร?” ลุงเพิ่มพับหนังสือพิมพ์สบตาแม่หนูดารานุ่งน้อยห่มน้อยบนปกอย่างอาลัยอาวรณ์ 

“ไปหาอ.บ.ต.ช้างให้เขานำเรื่องเข้าอำเภอ จากนั้นเสนอเข้าจังหวัดเข้ากระทรวงต่างประเทศ” ซำหม้อบอก

“ได้ยินมาว่าจะเป็นมรดกโลกได้ต้องเป็นโบราณสถานอภิมหาอมตะอลังการมิใช่รึวะไอ้ซำหม้อ?” ลุงสุขสงกา

ซำหม้อขยับก้นนั่งให้เข้าที่ แอ่นเอวยืดอกประสานมือโน้มตัวไปข้างหน้านาบข้อศอกลงบนโต๊ะ คู่หูทั้งสองหันสบตา ลุงเพิ่มยินยอมวางมือจากน้องหนูบิกินี่ ลุงสุขหนีบมวนยาเข้าซอกนิ้วปลดออกปากพ่นควันโขมง  ซำหม้อปั้นหน้าขรึมจิตนาการว่ากำลังนั่งอยู่หน้ากล้องทีวีก่อนจะเอื้อนเอ่ย “ไม่รู้สิลุง” คู่หูทั้งสองถอนใจเฮือก

“อย่างไรก็เถอะ ฉันเชื่อว่าวิถีชีวิตคือมรดกของมนุษยชาติ ชีวิตความเป็นอยู่ของเรานี่แหละเป็นสิ่งควรรักษาสืบต่อให้ลูกหลาน หากองค์กรยูเนสโก้ยังไม่มีมรดกวิถีชีวิตเราก็ควรชงเรื่องให้กระทรวงต่างประเทศผลัดดันให้มีจงได้”

ซำหม้อกล่าวจบเหลือบมององค์ประชุมทั้งสองทีละท่าน

สองเฒ่าใบหน้าเกรียมกร้านแดด วัยแท้น่าจะยังไม่หกสิบเจ็บสิบ แต่ด้วยความที่ตลอดชีวิตอยู่แต่กลางแจ้งคลุกโคลนขลักตมไม่เว้นวัน ผิวหนังดำด้านพาลเหี่ยวย่นยับเยินไปกว่าวัยหลายสิบปี

หลายปีก่อนพวกชาวบ้านพากันขุดบ่อเลี้ยงกุ้ง วัน ๆ สุมหัวกันคุยแต่เรื่องกุ้ง บ่อนั้นจับได้กี่ตัน บ่อนี้ขายได้กี่ล้านกี่แสน ลุงเพิ่มกลายเป็นส่วนเกินของวงสนทนาด้วยถ้อยวาจาของแกดูจะอกุศลกับอาชญาเกษตรกรรมประเภทนี้เสียนักหนา ขวางคนเขาหนักเข้ากุ้งบ่อใครเกิดตาย เช้าขึ้นมาสภากาแฟก็จะสรุปว่าต้องเป็นเพราะลุงเพิ่ม แกจึงต้องค่อย ๆ ปลีกตัวออกมา จากย้ายโต๊ะ ค่อย ๆ กลายเป็นแยกร้าน จากร้านป้าใจปากซอย ระเห็จมานั่งร้านป้านอมท้ายหมู่บ้านแทน สหายที่แกพอจะแลกถ้อยเห็นจะมีก็แต่ลุงสุขเนื่องเพราะลุงสุขแม้จัดเข้ากลุ่มคนไม่รังเกียจบ่อกุ้ง แต่ไม่ถึงลงทุนเปิดบ่อยอมเป็นหนี้ค่าอาหารจ่ายดอกหน้าเลือดให้พวกนายทุนค้าอาหารเหมือนคนอื่น ๆ

สองเฒ่าจับคู่เปิดสภากาแฟขนาดย่อมแนมยาเส้นกันสักพักก็ได้สมาชิกใหม่ หลังจากกุ้งของซำหม้อตายเกลี้ยงบ่อ

สายตาซำหม้อส่ายมองลุงสุข เฒ่าสุขผงะ’ซำหม้อมันเริ่มพูดไม่รู้เรื่องเข้าทุกที ยูเนสก้งยูเนสโก้อะไรของมัน’ แล้วก็ถอนใจโล่งอกเมื่อครรลองตาเบนไปทางคู่หู แต่โล่งไม่ทันไรสายตาซำหม้อพลันวกกลับ ลุงสุขมืออ่อนไม้อ่อนด้วยยังคิดไม่ออกว่าจะแสดงวิสัยทัศน์อย่างไรให้ประทับใจองค์ประชุม ได้แต่เสนอยญัตติส่งเดช

“เป็นมรดกโลกแล้วดีอย่างไร?”

“อา..นั่นล่ะประเด็นเทียวลุง” ซำหม้อถอนมือเอนหลังพิงพนัก “หลังจากโคกบัวบกจดทะเบียนเป็นมรดกโลก ก็จะมีนักท่องเที่ยวแห่กันมามืดฟ้ามัวทุ่ง โดยเฉพาะพวกฝาหรั่งฮอลันดา เงินก็จะไหลมาเทมาเวียนเข้ากระเป๋าชาวโคกบัวบกไม่ขาดสาย ไอ้ที่วัน ๆ เอาแต่รอแพเรียกไปจับกุ้งคัดกุ้งแลกค่าแรงร้อยสองร้อย จะได้กลับไปออกเล ปลูกข้าว ขึ้นตาล”

“นักท่องเที่ยวเขาจะมาดูอะไรวะ? บ้านเรามีแต่ทุ่งนากับบ่อกุ้งร้าง” ลุงเพิ่มตั้งข้อสังเกต

“ตาลก็ยอดด้วน” ลุงสุขเสริมพลางพยักหน้าหงึก

“วิถีชีวิตสิลุง” ซำหม้อตอบ สองเฒ่าสบตาด้วยความฉงน เห็นก็แต่ฝาหรั่งอาบแดดเที่ยวทะเล ที่ไหนจะมาดูคนปลูกข้าวขึ้นตาล ซำหม้อแถลงต่อไปว่า “วิถีชีวิตที่พวกเขาทำสูญหาย พวกเขาคิดถึงวันเวลาเก่า ๆ ช่วงเวลาที่บรรพบุรุษของพวกเขาเพิ่งหักร้างถางพงอพยพตั้งหลักแหล่ง สังคมที่ยังเปี่ยมน้ำจิตน้ำใจ ผลัดช่วยเหลือกันไม่เกี่ยงแรง สิ่งที่เรามีกลายเป็นอดีตไม่หวนคืนไปแล้วสำหรับพวกเขา หากเราทำลายมันเสียเราก็ไม่ต่างอะไรกับคนพวกนั้นที่นับวันไม่เหลือเหง้า”

“ก็ไหนเอ็งเคยบอกธุรกิจท่องเที่ยวทำลายโลก” ลุงเพิ่มเติมข้อสังเกต

“เออใช่!” ลุงสุขเล่นบทลูกคู่

ซำหม้อชักอึดอัดรู้สึกเหมือนพบบรรยากาศสภาเผด็จการ สองเฒ่าดูจะรวมหัวกันยึดขั้วรัฐบาลเหนียวแน่น เรื่องต่อต้านการท่องเที่ยวเล่าก็เคยโต้คอเป็นเอ็นเมื่อครั้งกระโน้น แต่นั่นมันนานกาเลคิดไม่ถึงทั้งคู่จะยังจำได้  ซำหม้อคว้าถ้วยกาแฟนาบขอบปาก กาแฟก้นถ้วยไหลลงคอเย็นชืด ซดอึกเดียวก็หมด แต่ยังเรียบเรียงคำพูดไม่เสร็จได้แต่เหลือบตามอง สองเฒ่านั่งจ้องเขม้ง จำอ้อยสร้อยถอนถ้วยกาแฟจากขอบปาก

“นั่นก็ใช่” ซำหม้อยิ้มเจื่อน “พัฒนาการท่องเที่ยวแบบไม่ควบคุมไม่มีทิศทาง มุ่งแต่จะหาเงินอย่างเดียวนั้นทำลายสภาพแวดล้อมป่นปี้ ที่ท่องเที่ยวดี ๆ เขาจะคุมจำนวนไม่ให้นักท่องเที่ยวทะลักเข้ามา ล้นจากกำหนดต้องลงชื่อจองไว้ ทำให้มีนักท่องเที่ยวตลอดปี ชาวบ้านมีรายได้ประจำสังคมมีความมั่นคง วิถีชีวิตพื้นถิ่นก็ไม่ถูกทำลายเพราะความโลภของคน นายทุนหน้าไหนก็ไม่กล้าเข้าไปจับจองกว้านซื้อเพราะไม่คุ้ม”

“ข้าจะไปมีอะไรให้เขาดูวะไอ้ซำหม้อ?” ลุงเพิ่มถามอย่างจริงจัง “นาก็ถูกน้ำเค็มเข้าปลูกข้าวไม่ได้มาหลายปีแล้ว”

“วัวของลุงไง” ซำหม้อตอบ “ฝูงวัวของลุงน่ะไม่ใช่ธรรมดานะ ยี่สิบสามสิบตัวฝาหรั่งมาเจอเข้าเขาเรียกลุงว่าคาวบอยเทียวแหละ”

“เลี้ยงวัวเนี่ยนะ?” ลุงสุขชักเต็มทน มีอย่างที่ไหนงานที่พวกไอ้ย้อยไอ้แมนมันยังไม่ยอมทำจะมีคนมาสนใจ แม่วัวท้องแก่ตกลูกจำต้องขายทิ้งเพราะไอ้ลูกชายทั้งสองหลบไปทำงานเสียในเมือง      

“อย่าทำเป็นเล่นไปนาลุง” ซำหม้อรินน้ำชาเติมให้สมาชิกสภาทั้งสอง “ประธานาธิบดีสหรัฐฯ พอปลดเกษียณเขายังออกไปเลี้ยงวัวที่บ้านนอกเลย”

“งั้นเชียวหรือวะ?” ลุงเพิ่มตาโต

“เออ ๆ ๆ เอาเป็นว่าเรื่องนี้ผ่านสภา”ลุงสุขพูด “เอ็งจะไปหาอ.บ.ต.ช้างเมื่อไรกันล่ะ?” 

“เอ่อ..เดี๋ยวก่อนลุง” ซำหม้อขยับก้น “รัฐบาลกำลังวุ่นทำเนียบก็ยังไม่มีจะอยู่ รอให้เรื่องซา ๆ ก่อน” กระถดเก้าอี้ “กาแฟก็หมดแล้ว เห็นทีได้เวลาปิดประชุมสมัยสามัญ ฉันจะไปตลาดหน้าโรงงานหากับข้าวหน่อย”

ซำหม้อล้วงกระเป๋าควานเหรียญสิบวางบนโต๊ะคว้าหมวกสวมหัวลุกเดินไปฉวยจักรยาน

ซำหม้อลับหลังแล้วลุงเพิ่มยังนั่งตาลอยเห็นภาพนักท่องเที่ยวพากันเกาะคอกวัวของแก บ้างกำลังให้หญ้าวัว เด็ก ๆ หัวเราะชอบใจได้ขี่หลังลูกวัว ไอ้พจน์ลูกชายคนเดียวกลับมาช่วยแกเลี้ยงวัวกำลังส่งภาษามือกับฝาหรั่ง เสียงตาสุขสหายรักสอดทำลายภาพฝัน

“หากรัฐมนตรีต่างประเทศคนนั้นยังอยู่ก็ดีสินะ..โคกบัวบกจะต้องได้ขึ้นทะเบียนมรดกโลกแน่ ๆ”

ลุงเพิ่มผงกหัวหงึก ๆ

OOO

ขอได้รับความขอบคุณ สบายดี..หลวงพระบาง

ลมพลัดหอบฝนเดือนสิบฟายฟ้ามาไม่ขาดสาย โค้งลำคลองโคกบัวบกกลับมาแช่มชื่นรื่นร่า ไอร้อนอ้าวเมื่อหลายวันก่อนที่แผดเสียซังหญ้าแทบลุกลามไหม้พลอยถูกชะละหาย พืชไม้พันธุ์ไม้คล้ายจะหัวร่อล้อลมเริงอยู่ย้ายไหวด้วยได้ฝน เข็มฝนหล่นลงน้ำจักจักพรายน้ำน้อยทอดวงซ้อนกันอยู่ไปมา ฝูงปลาก็คงพลอยเพลินฝนโผฮุบผิวน้ำตรงโน้นทีตรงนี้ที

ซำหม้อนั่งขดตัวใต้ชายคาขนำมองผ่านม่านฝนทอริ้วพลิ้วไหว มองผ่านม่านใสไปตามลำคลอง ‘ชอบมองคลองมากกว่าแฮะ..ไม่อยากมองนาเลย..’

นาของซำหม้อเป็นนากุ้ง เป็นนาร้าง ซำหม้อไม่ปล่อยกุ้งมาหลายแล้งหลายฝนเข้าให้แล้ว ตั้งแต่กุ้งรุ่นสุดท้ายตายไป ซำหม้อไม่เคยคิดอยากเลี้ยงกุ้งอีก ตอนนั้นมันเหนื่อยทั้งกายใจ เงินทุนทั้งหมดหายไปอยู่ในน้ำเสียแทบสิ้น กุ้งยังไม่ได้ขนาดขาย กลับตายวันตายคืน ซำหม้อเดินตักกุ้งที่หายใจพะงาบ บ้างก็ตะแคงตัวแดงตายอยู่ขอบบ่อ เดินตักทั้งวันจนหมดเรี่ยวสิ้นแรง 

ยามนั้นอัดอั้นตันใจแม้ข้าวยังยากกลืนลงคอ

จับเสียตอนนั้นหักโสหุ้ยค่าจับค่าขายยังแทบไม่พอ แต่เลี้ยงต่อก็ต้องจ่ายค่าน้ำมันตีน้ำทุกวัน ยิ่งกุ้งป่วยยิ่งต้องตีมาก หากกุ้งไม่รอดยังคงทะยอยตายไม่หยุดเงินที่จ่ายออกไปไม่ต่างละลายน้ำ จำนวนกุ้งในบ่อก็เหลือน้อยลงทุกที ยิ่งคิดยิ่งเคลียดขึง

ที่สุดยอมจับ ได้เงินมาแค่พอหักโสหุ้ย ครั้งนั้นซำหม้อสิ้นเนื้อประดาตัว ได้แต่ฉงนฉงายชะตากรรมไยเล่นตลก เหตุไฉนคนทำงานโดยหาเคยประหยัดแรงกลับพบความล้มเหลวกระนี้ ซำหม้อได้แต่สงสัย ‘หรือเพราะเราเลือกงานผิด?’

หลังเหตุการณ์โรคระบาดคราวนั้น นายทุนพยายามหากุ้งพันธุ์อื่นมาทดแทน เป็นกุ้งเลี้ยงง่ายปลอดโรคระบาด สามารถเลี้ยงมากขึ้นในเนื้อที่เท่าเดิม แต่กดราคารับซื้อไว้แทบเท่าราคาทุน ทำให้ผู้เลี้ยงต้องปล่อยกุ้งต่อบ่อมากขึ้นเพื่อจับให้ได้มากจำนวนพอเห็นกำรี้กำไร ยิ่งเพิ่มทุนเพิ่มความเสี่ยง

ซำหม้อไม่คิดเป็นเครื่องมือสร้างความร่ำรวยให้นายทุนพวกนี้อีกต่อไป เขายกใบพัดตีน้ำขึ้นวางขอบบ่อ เก็บเครื่องเข้าขนำ จากนั้นนั่งมองน้ำในบ่อวันแล้ววันเล่า

แรงลมกระพืดพัดซัดเอาละอองฝนฝ่าม่านใสเข้าในขนำ ซำหม้อขดตัวปลดผ้าเคียนเอวมาห่อร่างฟันยังกระทบกันกึก ๆ แต่ก็ไม่อยากปิดปากกะตูหลบเสียข้างใน ยังอยากนั่งมองฝนอย่างนี้

ไม่ได้ทำมาหาเงินหลายฝนแล้วลำพังตัวยังพอประทังท้อง ปลูกผักปลูกหญ้ากินไปตะละมื้อ แต่หากขืนเป็นอย่างนี้เมื่อไรจะมีปัญญาลืมตาอ้าปาก เมื่อไรจะมีปัญญาไปขอสีไพรลูกลุงเพิ่มคนสวยประจำหมู่บ้านที่ตอนนี้นับวันจะยิ่งแตกเนื้อสาวแทบปลิช่ออูมอวบ จบม.๖ ก็คงครบสิบแปด กลัวก็แต่จะมีอันเป็นไปเสียก่อนเหมือนครั้งซำหม้อเคยหมายตาน้องโบว์ลูกลุงชาชายเล

ครั้งนั้นมัวแต่เลี้ยงกุ้งมุ่งหาเงินก่อร่างสร้างตัว น้องโบว์เติบวัยจากเด็กกะโปโลเคยมาจับนอ(กุ้งตกค้างในบ่อหลังจับเสร็จ)คลุกโคลนตัวดำเหนียง กลายเป็นสาวสะองค์ที่เว้าก็เว้าน่าเคล้าคลึงที่กลึงก็กลึงเสียกลมเกลี้ยง เคยหยอกเย้ากันมารึก็แต่ก่อนร่อนชะไร เลยวางใจว่าใช่เสียแน่แล้วคู่เรียงที่จะมาเคียงขนำน้อย

ที่ไหนได้ ไม่ทันลมพลัดจะทันชะปลายตาล ซำหม้อก็ต้องถึงกาลหัวใจสลาย น้องโบว์ไปโรงเรียนไม่ได้เสียแล้วเพราะท้องเริ่มโต ไอ้คนที่มาคว้าน้องโบว์มันยังไม่มีมีปัญญาทำมาหากินเสียซ้ำ วัน ๆ เอาแต่ขี่โนวาแดชโฉบไปเฉี่ยวมา ซำหม้อให้สงสัยใจ ‘หรือเราคิดผิดที่เลือกสร้างตัวก่อนเอาสาว’    

สายน้ำพรูพรายร่วงปลายจากชายคา เสียงกระหน่ำราวจะพังขนำเสียให้ได้ ลำคลองในพรางฝนนั้นงามนัก นั่งมองอยู่เยี่ยงนี้อีกกี่นานหาเป็นไร รองรางรึก็ซ่อมขัดมัดขึงไว้ดีแล้วตกอีกสักห่าใหญ่ก็น่าจะได้น้ำเต็มโอง ใช้อาบใช้กินไปอีกหลายวัน

กำลังนั่งชมอุปรากรฝนอยู่เพลินฝัน พลันหัวใจซำหม้อก็ให้มีอันเต้นตูมตาม เพราะเสื้อแดงแฝงฝ่าละอองฝนใต้ร่มเหลืองละออตาที่กำลังใกล้เข้ามานั่นเป็นใครไปเสียไม่ได้นอกจากศรีไพรแม่สาวงาม

ซำหม้อคลานเข่าออกชายคาส่งเสียงร้องทักเสียแต่ศรีไพรยังไกลอยู่หลายสิบวา

“ไปอย่างไรมาอย่างเล่าศรีไพร? ฝนฟ้าครางครืนออกอย่างนี้!”

ศรีไพรแม่ร้องตอบแต่ไกล “พ่อนะสิ!” ชูปลาร้อยเหงือกหิ้วติดมือมา “บอกให้เอามาให้พี่ ฉันบอกรอฝนหยุดก่อนก็ไม่ยอม”

“โอ..ตายล่ะวา” ซำหม้อรำพึง “พี่บอกลุงเพิ่มไปก็หลายทีว่าพี่ทำปลาไม่เป็น” ซำหม้อเหลือบปลาช่อนพะงาบเหงือกถูกร้อยเชือก “เข้ามาหลบฝนเสียก่อนเป็นไร”

ศรีไพรมุดเข้าชายคาวางร่มไม่ทันปล่อยมือก็ต้องรีบคว้าด้วยแรงลมโหม ซำหม้อกุลีกุจอยึดร่มไว้ให้ 

“เป็นชายทำปลาไม่เป็นมีที่ไหน?”

“ที่นี่แหละศรีไพร ทำมันไม่ลง”

“อ้าว..แล้วนี่ล่ะจะให้เอาไง” ศรีไพรชูปลาหรา

“เอากลับไปเถอะ บอกพ่อด้วยขอบใจ”

“ฉันอุตส่าห์หิ้วเดินตากฝนมาแล้วพี่จะให้หิ้วกลับไปนี่นะ” ศรีไพรปั้นปึง ซำหม้อเพ่งมองยิ่งงามพิศ นั่งยิ้มเผล่ แต่แล้วยิ้มซำหม้อก็ต้องหุบเห็นศรีไพรคว้าร่มตั้งท่าจะกลับจริง

“ใช่จะหมายถึงเดี๋ยวนี้” ซำหม้อคว้าร่มไว้ “รอฝนซาเม็ดสักครู่เป็นไร เดินไปเดินมาตากฝนเป็นหวัดกันพอดี”

“ก็พี่บอกให้ฉันเอาปลากลับ” ศรีไพรแม่ยังมิวายส่งค้อน

“นา..ทำไม่เป็นนี่นา..แขวนไว้ข้างเสานั่นล่ะ”

ศรีไพรแขวนปลากับเสาชายคา ยืนกอดอกหันมองพรำฝนหนาเม็ดแรงลมรึก็กระหน่ำจนเหน็บหนาว

“หลบเข้ามาข้างในนี่ก่อนเถิดศรีไพร ข้างนอกละอองฝนแน่นนัก” ซำหม้อกระถดชิดข้างฝา ภาพพระเอกนางเอกติดฝนกระท่อมกลางป่าผุดขึ้นราวมีหนัง ๓๕ ม.ม.ฉายอยู่ในกะโหลก ติดอย่างเดียวฟิลม์นั่นคงเก่ากึ๊กจึงไม่เสียงเสียงพากษ์ซำหม้อให้สงสัยใจว่าพระเอกเขาคุยอย่างไรบทจึงไปจบตรงนั้นได้    

ศรีไพรคืบขึ้นชานขนำคลานมานั่งกอดเข่าพิงฝา ซำหม้อแอบมองเรือนผมหยักถูกฝนขดเป็นลอนยิ่งขับใบหน้าคมขำ ผิวสาวเนียนตึงเสียจนเม็ดฝนไม่อาจแกะเกาะ

“ปีนี้ศรีไพรอายุเท่าไรแล้ว?”

“สิบหก” ศรีไพรตอบ “พี่ถามทำไม?”

“เอ่อ..” ซำหม้ออึกอัก “ศรีไพรชอบดูฝนมั้ย?”

“เห็นออกบ่อยมีอะไรน่าดู” ศรีไพรแบะปาก “ตกทีข้ามวันข้ามคืนเฉอะแฉะก็เท่านั้น”

“ในสายฝนมีแรงบันดาลใจซ่อนอยู่นะ..มีทั้งภาพศิลปะ บทเพลง บทกวีพลิ้วไหวอยู่ในนั้นลองฟังสิ”

พรำฝนยังกระหน่ำสายอยู่มืดฟ้ามัวทุ่ง ริ้วม่านสายยักย้ายส่ายไหวไปกับแรงลมโบย เสียงกระทบหลังคาจากสูงต่ำฟังราวมโหรีวงใหญ่บรรเลงท่วงทำนองครื้นครึก

“เป็นอย่างไร?” ซำหม้อถาม

“อะไร?”

“เสียงฝนไง?”

“ไม่ได้ฟัง ฉันกำลังคิดว่าเมื่อไรมันจะหยุดเสียที ยังไม่ได้ทำการบ้านเลย”

“ศรีไพรหนาวมั้ย?” ซำหม้อขยับ 

“หนาว..พี่ถามทำไม?”

“พี่จะช่วยให้หายหนาว”

ศรีไพรหันมองเบิ่งตากลมโต ซำหม้อส่งผ้าให้ “เอานี่ห่มไว้ก่อนคงพอช่วยได้”

“ไม่ต้อง” ศรีไพรตอบห้วนหันมองไปทางลำคลอง

ซำหม้อหดมือกลับ บรรยากาศเป็นใจเช่นนี้ใช่จะพานพบบ่อยที่ไหน ซำหม้อเคยฝันไว้นานนักหนาอยากมีใครสักคนมานั่งมองฝนด้วยกัน ไม่ต้องพูดคุยให้มากความแค่ซบลงข้างไหล่ร้องเพลงเพราะ ๆ สักเพลง แล้วปล่อยใจให้ล่องลอยไปกับพลิ้วพรายฝน เท่านี้ก็อุ่นในหัวใจกระไรแล้ว ศรีไพรยังเยาว์นักอายุเพิ่งสิบหกคงต้องรออีกสองปี แต่ก็หวั่น ๆ อยู่ว่าจะเป็นเสียเช่นน้องโบว์ที่ตอนนี้ลูกชายย่างสองขวบแล้ว อย่ากระนั้นเลยเห็นทีซำหม้อจะต้องฝากมัดจำไว้เสียก่อน

คิดได้ดังนั้นซำหม้อส่งปลายจมูกหอมแก้มตึงเต่งชื้นเย็นของศรีไพรดังฟอด

ทันควัน! ฝ่ามือก็มืดดำเต็มใบหน้า หัวกระแทกขอบประตูขนำดังโป๊ก!  

ฝนคงซาเม็ดไปนานแล้ว นกกาออกจากรังพากันสบัดขนส่งเสียงร้องเจื้อยแจ้ว แสงอาทิตย์อัสดงแดงราวเปลวเพลิงอาบไล้ไปทั่วทั้งโค้งคุ้งลำคลองโคกบัวบก ซำหม้อลืมตาควานผ้าข้างตัวขึ้นเช็ดปากเปื้อนคราบน้ำลาย เสียงโครมครืนเงียบหายไปแล้วเหลือก็แต่ความเงียบวังเวงกับเสียงจิ้งหรีดตัวแรกเริ่มกรีดปีกรับเงามืดกำลังคืบคลานมา ซำหม้อผวา

‘ตายล่ะ! มื้อนี้ยังไม่มีกับข้าวเลย สงสัยต้องกินข้าวคลุกน้ำปลาอีกแล้ว’ กระถดก้นคว้าจานช้อนไปทางหม้อข้าว เปิดขึ้นมาก็ให้สะดุ้ง ‘ตายโหง! ข้าวหมด!’

ปลายนาข้างตกฟ้าหรี่แสงลงรำไร ซำหม้อท้องกิ่วหิวน้ำลายสอกำลังล้างหม้อซาวข้าวสาร เช็ดหม้อข้าวไปก็ให้สงสัยใจ ‘หากมีแม่บ้านมาดูแลอาหารการกินสักคน เราคงไม่ต้องทรกรรมเยี่ยงนี้..’           

OOO

ลมพลัด หมายถึง ลมตะวันตก
ข้างตก หมายถึง ทางทิศตะวันตก
ขนำ หมายถึง กระท่อมเล็ก ๆ
ชายเล หมายถึง ริมทะเล